Najczęstsze pytania o mediacje rodzinne
Pierwszy kontakt z mediatorem często następuje wtedy, gdy samodzielne rozmowy nie prowadzą już do konkretnych ustaleń.
Poniżej odpowiadam na najczęstsze pytania dotyczące mediacji rodzinnej, jej przebiegu i spraw, które można w niej uzgodnić.
Termin pierwszego spotkania ustalamy indywidualnie.
Zanim zdecydujesz się na mediację
Czym jest mediacja rodzinna?
Mediacja rodzinna to rozmowa prowadzona przy udziale bezstronnego mediatora, której celem jest pomoc stronom w wypracowaniu własnych ustaleń.
Mediator nie rozstrzyga sporu i nie podejmuje decyzji za uczestników. Pomaga prowadzić rozmowę w taki sposób, aby można było skoncentrować się na sprawach wymagających wspólnych ustaleń.
Co oznacza, że mediator jest bezstronny?
Bezstronność oznacza, że mediator nie reprezentuje żadnej ze stron i nie opowiada się za rozwiązaniem korzystnym dla jednej z nich.
Każda osoba powinna mieć możliwość przedstawienia swojej perspektywy i równorzędnego udziału w rozmowie. Rolą mediatora jest stworzenie warunków do spokojnej, rzeczowej rozmowy i wspieranie stron w poszukiwaniu rozwiązań, które same mogą zaakceptować.
Czy mediator może narzucić rozwiązanie?
Nie.
Mediator może pomagać w analizowaniu możliwych rozwiązań i wspierać strony w formułowaniu propozycji, ale ostateczne decyzje należą do uczestników mediacji.
Kto proponuje rozwiązania w mediacji i czy trzeba się na nie zgodzić?
Propozycje mogą pochodzić od każdej ze stron. Mediator może pomagać je formułować, porządkować i wspólnie analizować możliwe warianty, ale nie podejmuje decyzji za uczestników.
Żadna ze stron nie musi zgadzać się na rozwiązanie, którego nie akceptuje. Ustalenie powstaje dopiero wtedy, gdy obie strony są gotowe je przyjąć.
Czy mediacja może rozpocząć się bez zgody drugiej strony?
Nie.
Pierwszy kontakt może nawiązać jedna osoba, ale mediacja jest dobrowolna. Do rozpoczęcia wspólnych rozmów potrzebna jest gotowość obu stron do udziału.
Czy mediacja jest tym samym co terapia par?
Nie.
Mediacja koncentruje się na konkretnych ustaleniach dotyczących dalszego funkcjonowania — na przykład dzieci, finansów czy majątku.
Terapia par jest odrębnym procesem i koncentruje się przede wszystkim na relacji pomiędzy partnerami.
Czy mediator rodzinny musi być wpisany na listę stałych mediatorów prowadzoną przez sąd?
Nie.
Wpis na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego nie jest ogólnym warunkiem prowadzenia mediacji rodzinnych.
Strony mogą samodzielnie wybrać mediatora. Kodeks postępowania cywilnego określa podstawowe warunki, jakie musi spełniać osoba prowadząca mediację, natomiast status stałego mediatora jest odrębnym statusem związanym z wpisem na listę prowadzoną przez sąd.
W sprawie o rozwód lub separację ma to znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy sąd kieruje strony do mediacji, a strony same nie uzgodniły osoby mediatora. W takiej sytuacji sąd kieruje je do stałego mediatora posiadającego wiedzę i praktyczne umiejętności w zakresie mediacji rodzinnych.
Przy wyborze mediatora warto więc zwracać uwagę przede wszystkim na jego przygotowanie, doświadczenie, specjalizację, sposób pracy oraz zaufanie obu stron.
Rozstanie, rozwód i dzieci
Czy można skorzystać z mediacji przed rozwodem?
Tak.
Mediacja może odbyć się jeszcze przed rozpoczęciem postępowania sądowego. Pozwala wcześniej uzgodnić kwestie dotyczące dzieci, finansów, mieszkania lub dalszego funkcjonowania.
Czy mediacja może odbywać się w trakcie rozwodu?
Tak.
Nawet gdy postępowanie sądowe już trwa, strony mogą samodzielnie uzgodnić część spraw, które w przeciwnym razie musiałby rozstrzygać sąd.
Czy mediacja zastępuje rozwód?
Nie.
Rozwiązanie małżeństwa wymaga orzeczenia sądu. Mediacja może jednak pomóc wcześniej uzgodnić wiele spraw związanych z rozwodem i dzięki temu ograniczyć liczbę kwestii, o których będzie musiał rozstrzygnąć sąd.
Czy w trakcie mediacji można ustalić sprawy dotyczące dzieci?
Tak.
Mediacja może dotyczyć między innymi miejsca pobytu dziecka, opieki, kontaktów, świąt, wakacji, edukacji, zdrowia i kosztów utrzymania.
Czy mediator może zdecydować, z którym z rodziców będzie mieszkało dziecko?
Nie.
Takie ustalenie należy do rodziców. Mediator pomaga im rozmawiać o potrzebach dziecka, możliwościach każdego z rodziców oraz rozwiązaniach, które mogą sprawdzić się w codziennym życiu.
Czy podczas mediacji można ustalić alimenty?
Tak.
Rozmowa może dotyczyć zarówno wysokości świadczeń, jak i sposobu ponoszenia określonych kosztów związanych z dzieckiem.
Czy dziecko uczestniczy w mediacji?
Co do zasady rozmowy prowadzone są pomiędzy dorosłymi.
Nie oznacza to jednak, że perspektywa dziecka pozostaje poza mediacją. Jeżeli rozmowy dotyczą dzieci, ich dobro powinno być najważniejszym punktem odniesienia przy ustaleniach podejmowanych przez rodziców.
To rodzice ponoszą odpowiedzialność za podejmowane decyzje. Jeżeli ustalenia dotyczące dziecka mają być następnie oceniane lub uwzględniane przez sąd, dobro dziecka pozostaje podstawowym kryterium tej oceny.
Ewentualny bezpośredni udział dziecka w mediacji wymaga każdorazowo odrębnej oceny.
Majątek i finanse
Czy podczas mediacji można uzgodnić podział majątku?
Tak.
Mediacja może dotyczyć zarówno pojedynczych składników majątku, jak i szerszych ustaleń obejmujących wzajemne rozliczenia stron.
Czy można rozmawiać o wspólnym mieszkaniu lub domu?
Tak.
Strony mogą rozważyć różne rozwiązania: dalsze korzystanie z nieruchomości, przejęcie jej przez jedną osobę, sprzedaż albo sposób wzajemnych rozliczeń.
Czy w mediacji można ustalić, kto i w jakiej części będzie spłacał wspólny kredyt?
Tak.
Strony mogą uzgodnić między sobą, w jaki sposób będą ponosiły ciężar wspólnego zobowiązania.
Takie ustalenie nie zmienia jednak samo przez się umowy zawartej z bankiem. Jeżeli określone rozwiązanie wymaga zgody banku, konieczne będą dodatkowe czynności.
Czy mediator doradza, które rozwiązanie majątkowe jest najlepsze?
Nie.
W mediacji nie występuję jako doradca żadnej ze stron. Pozostaję bezstronnym mediatorem.
Moje doświadczenie jako doradcy podatkowego pozwala dostrzegać, że określone ustalenia mogą mieć konsekwencje finansowe lub podatkowe, ale nie zastępuje indywidualnej opinii udzielanej w interesie jednej osoby.
Jeżeli konkretne rozwiązanie wymaga indywidualnej opinii prawnej, podatkowej lub finansowej, każda ze stron powinna mieć możliwość skonsultowania go z własnym doradcą.
Jak wygląda mediacja
Czy jedna osoba może sama skontaktować się z mediatorem?
Tak.
Pierwszy kontakt może nawiązać jedna ze stron. Na początku ustalamy, czego dotyczy sprawa oraz czy druga osoba wie o możliwości mediacji lub jest gotowa ją rozważyć.
Co dzieje się po pierwszym kontakcie?
Najpierw odbywa się indywidualne spotkanie z osobą, która zgłosiła sprawę.
Następnie spotykam się osobno z drugą stroną.
Jeżeli obie osoby chcą kontynuować mediację, przechodzimy do wspólnych sesji.
Jak wygląda pierwsze spotkanie?
Pierwsze spotkanie ma charakter indywidualny i trwa 60 minut.
Rozmawiamy o sytuacji, sprawach wymagających ustalenia, zasadach mediacji oraz oczekiwaniach wobec dalszych rozmów.
Dlaczego pierwsze spotkania odbywają się oddzielnie?
Dzięki temu każda osoba może spokojnie przedstawić własną perspektywę i poznać zasady mediacji jeszcze przed rozpoczęciem wspólnych rozmów.
Ile trwa wspólne spotkanie mediacyjne?
Standardowa wspólna sesja trwa 90 minut.
Taki czas pozwala prowadzić rzeczową rozmowę bez konieczności przerywania ważnych wątków po kilkudziesięciu minutach.
Ile spotkań zwykle potrzeba?
Nie ma jednej właściwej liczby.
Zależy to od liczby spraw wymagających ustalenia, ich stopnia złożoności oraz przebiegu rozmów pomiędzy stronami.
Czy mediacja może odbywać się online?
Tak.
Mediacje prowadzę zarówno stacjonarnie w Warszawie, jak i online. Jest to szczególnie praktyczne, gdy strony mieszkają w różnych miejscach lub jedna z nich przebywa za granicą.
Ugoda i sąd
Co dzieje się, gdy strony osiągną porozumienie?
Ustalenia mogą zostać ujęte w ugodzie mediacyjnej.
Jej treść powinna jasno odzwierciedlać to, co strony rzeczywiście uzgodniły i w jaki sposób przyjęte zasady mają być realizowane.
Czy po zakończeniu mediacji zawsze trzeba jeszcze iść do sądu?
To zależy od rodzaju sprawy.
W przypadku rozwodu rozwiązanie małżeństwa wymaga orzeczenia sądu. Jeżeli jednak strony wcześniej uzgodnią w mediacji część kwestii związanych z rozstaniem, zakres spraw pozostających do rozstrzygnięcia przez sąd może być mniejszy.
Czy ugoda zawsze wymaga zatwierdzenia przez sąd?
Nie zawsze.
Sposób dalszego postępowania zależy od rodzaju sprawy oraz treści przyjętych ustaleń. Jeżeli dla osiągnięcia zamierzonego skutku potrzebne będzie zatwierdzenie ugody przez sąd albo wykonanie dodatkowych czynności, zostanie to omówione w toku mediacji.
Co jeśli nie uda się osiągnąć pełnego porozumienia?
Mediacja nie zobowiązuje do zawarcia ugody.
Możliwe jest również osiągnięcie porozumienia tylko w części spraw i pozostawienie pozostałych kwestii do dalszego rozwiązania.
Koszty i pierwszy kontakt
Ile kosztuje mediacja?
Spotkanie indywidualne trwa 60 minut i kosztuje 300 zł.
Wspólna sesja mediacyjna trwa 90 minut i kosztuje 500 zł za całe spotkanie.
500 zł to łączny koszt wspólnej sesji, do rozliczenia między stronami.
W sprawach dotyczących majątku wynagrodzenie ustalam indywidualnie po określeniu zakresu sprawy.
Wynagrodzenie nie jest uzależnione od tego, czy strony osiągną porozumienie.
Czy pierwsze spotkanie jest płatne?
Tak.
Jest to pełne, 60-minutowe spotkanie indywidualne. Koszt spotkania wynosi 300 zł.
Podczas rozmowy omawiamy sytuację, zasady mediacji i możliwość dalszego prowadzenia rozmów.
Jak umówić pierwsze spotkanie?
Można skorzystać z formularza kontaktowego, zadzwonić albo napisać wiadomość.
Termin pierwszego spotkania ustalamy indywidualnie.
Czy przed pierwszym spotkaniem trzeba przygotować dokumenty?
Zwykle nie.
Jeżeli określone dokumenty będą potrzebne na dalszym etapie, ustalimy to indywidualnie.
Na początku ważniejsze jest poznanie sytuacji i określenie spraw wymagających rozmowy.
Nie trzeba mieć gotowego rozwiązania, aby rozpocząć mediację
Wystarczy, że są sprawy wymagające wspólnych ustaleń i chcesz sprawdzić, czy mediacja może pomóc w ich spokojnym omówieniu.
Spotkania prowadzę w Warszawie oraz online.
Termin pierwszego spotkania ustalamy indywidualnie.